دکتر مهدی گلشنی

استاد ممتاز داشنگاه صنعنی شریف

Mehdi Golshani

Professor of Physics

Department of Physics , Sharif University of Technology

الف ـ تألیفات

1- قرآن و علوم طبیعت، (تهران: انتشارات امیرکبیر، 1364)؛ چاپ سوم: نشر مطهر، 1380

مساله جایگاه علوم طبیعت(علوم فیزیکی و زیستی)در قرآن همواره مورد بحث فضلای مسلمان بوده و در مورد آن دیدگاه های مختلفی ابراز شده و طبیعتا شبهات گوناگونی پیرامون آن مطرح شده است.به نظر نویسنده، برای شناخت طبیعت، هم باید به تجربه پرداخت و هم از نظریه پردازی بهره برد، چنانکه در محیط های علمی روز انجام می شود.اما استفاده از علوم طبیعت باید با حکمت توام بوده و با ارزش های اخلاقی سازگار باشد و از سوی دیگر، جهان بینی قرآنی باید بر این علوم حاکمیت داشته باشد. بعد علمی امت اسلامی، نقش علم و صنعت در جامعه اسلامی، رویکردی قرآنی به علم و ارزش های اخلاقی، ضرورت پیوند دانش با حکمت، بعد علمی قرآن کریم و شناخت طبیعت از نظر قرآن کریم، فصولی هستند که نویسنده در ذیل آنها به ابعاد مختلف علوم طبیعت از دیدگاه قرآن پرداخته است.

 The Holy Qur'an-Farsi

این کتاب به طور کامل به زبانهای عربی، انگلیسی، سواحلی، اندونزیایی و آلمانی ترجمه شده و بخشهایی از آن نیز به زبانهای چینی و اردو ترجمه شده است. مرحوم شیخ محمد غزالی (ره)، عالم مصری معاصر، تقریظی بر ترجمه عربی این کتاب نوشته است.

۲از علم سکولار تا علم دینی، (تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1377)؛ چاپ چهارم: 1390-۲

در این اثر مباحثی چون علم سکولار، رابطه علم و دین در دنیای معاصر، نسبت اسلام با علوم طبیعی، وحدت حوزه و دانشگاه و دانشگاه اسلامی مورد بحث قرار می گیرد.مولف برداشت های نا درست درباره رابطه علم و دین و علم دینی را ناشی از محدود کردن معنای دین و غفلت از محدودیت های علم و نیز ناشی از عینیت دادن به همه آن چیزهایی است که به نام علم تعلیم داده می شود، می داند. لذا از نقشی که پیش فرض های فلسفی، اجتماعی و روانشناختی در کاوش های علمی و تفسیر داده های تجربی دارند، غفلت می شود. مساله این است که اگر دانشمندان صرفاً به دنبال توضیح یافته های تجربی می بودند، تمایز دینی و غیر دینی یا شرقی و غربی در مورد علم منتقی بود. اما دانشمندان بزرگ همواره در مقام یک توضیح کل نگرانه در باره جهان طبیعت بوده اند و کوشیده اند از تعمیم یافته های محدود خود، نظریه های جهانشمول بسازند؛ نظریه هایی که بسیار فراتر از حوزه قابل دسترسی آنها بوده است، و این جاست که پای تعصبات دینی و فلسفی به میان آمده است.

 From Secular Science-Farsi


ترجمه عربی این کتاب در بیروت منتشر شده است

3-علم و دین و معنویت در آستانه قرن بیست و یکم، (تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1379)؛

کتاب علم و دین و معنویت در آستانه قرن بیست و یکم، به بررسی رابطه علم با دین و معنویت می پردازد.مباحث این اثراز جریان هایی شروع می شود که از رنسانس تا نیمه اول قرن بیستم نقشهای اساسی در تضعیف دین ایفا کردند. اما بر خلاف انتظار علم زادگان افراطی، علم نتوانست انتظاراتی را که از آن می رفت برآورده کند چه در بعد نظری و چه در بعد عملی. قبلاًدیدگاه حاکم این بود که علم می تواند به همه سوالات بشر پاسخ دهد.اما به تدریج معلوم شد که نه علم توانایی پاسخ دادن به سوالات بنیادی انسان را دارد و نه انسان می تواند فارغ از بعضی امور دیگر جلوی نابودی افراد و جوامع یا آلودگی محیط زیست را بگیرد.همچنین بر خلاف و عده ای که بسیاری از علم زدگان در اول قرن بیستم می دادند، نه تنها دین از صحنه بیرون نرفته است، بلکه با قوتی بیشتر به صحنه زندگی بشر بازگشته است. نویسنده سپس به دلایل احیای دین و معنویت در نیمه دوم قرن بیستم می پردازد.

 Science,Religion and Spirituality


4-
تحلیلی از دیدگاههای فلسفی فیزیکدانان معاصر، (تهران: انتشارات امیرکبیر، 1369)؛ چاپ پنجم ( تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ، 1390، با پیشگفتاری از مرحوم استاد محمدتقی جعفری (ره))؛ برنده جایزه کتاب سال 1370

کتاب تحلیلی از دیدگاه های فلسفی فیزیکدانان معاصر در ۸ فصل نگاشته شده است. فصل اول کتاب درباره انقلاب کوانتومی و آثار آن مثل کنار گذاشتن هستی شناختی، طرد تصویرپذیری حوادث فیزیکی، طرد موجبیت، طرد تحویل پذیری سیستم های کوانتومی و همچنین حاکمیت پوزیتیویسم و ایده آلیسم بر تفکر فیزیکدانان است. گلشنی در چند فصل بعد به مبانی فلسفی تفکر بور و اینشتین می پردازد. فصل پنجم کتاب هم بیان نظریه بوهم است. فصل ششم و هفتم به دو موضوع اصلی فلسفه کوانتوم یعنی عدم قطعیت و واقعیت فیزیکی اختصاص یافته است. در فصل آخر با یکی از سئوال های جالب در جامعه فیزیک مواجه می شویم: «آیا فیزیکدانان از فلسفه مستغنی هستند؟»کتاب بسیار مستند و سرشار از نقل قول است و فصول آن تقریباً خالی از فرمول و معادله واست. بنابراین خواننده علاقه مند با کمی پیش زمینه درباره فیزیک و البته علاقه مند به فلسفه علم می تواند با خواندن کتاب به درک بهتری از مبانی فلسفی مکانیک کوانتومی دست یابد.

 tahlil-philosophy-physics

۵گزارش پژوهش ملی ایران و جهانی شدن ، با همکاری حجه الاسلام والمسلمین رضا غلامی(تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1387)

 این پژوهش از چهار بخش عمده تشکیل شده است: بخش اول به بررسی ماهیت، ابعاد و پیامدهای جهانی شدن اختصاص دارد. در بخش دوم، تحت عنوان «ایران و جهانی شدن»، ابتدا ماهیت و ابعاد فرهنگ و هویت ایرانی – اسلامی و سپس رابطه مطلق فرهنگ و هویت با جهانی شدن تحلیل شده است. بخش سوم به مباحث راهبردی اختصاص دارد. در این بخش نقاط قوت و ضعف و فرصت ها و تهدیدهای موجود و پیش روی ایران در مواجهه با این پدیده بررسی شده است. در بخش چهارم که قسمت اصلی این پژوهش است، سیاست هایی در مواجهه با تهدید ها و فرصت های ناشی از جهانی شدن، به دست اندرکاران جمهوری اسلامی ایران پیشنهاد شده است. از ویژگی های تحقیق حاضر، حضور فعال و همکاری پژوهشگرانی از رشته های علمی گوناگون در مراحل مختلف پژوهش است.

 iran-world-research-report

۶ – علم ، دین و فلسفه – انتشارات کانون اندیشه جوان – 1393

کتاب علم، دین و فلسفه حاصل گفت و گوی تعدادی از دانشجویان دوره کارشناسی ارشد فلسفه علم دانشگاه صنعتی شریف با دکتر مهدی گلشنی درباره علم و فلسفه، فلسفه علم، علم و دین، تکنولوژی، جهانی شدن و وضعیت کنونی علم در کشور است. در بخشی از مقدمه این اثر نوشته است: در بهار 1382 تعدادی از دانشجویان دوره کارشناسی ارشد فلسفه علم دانشگاه صنعتی شریف (سیدحسن آذرکار، محمد ایزدی، مصطفی تقوی، رضا دانشور، سیدحسین سیدحسینی، غلامحسین مقدم حیدری، علیرضا منصوری و سعید ناجی) پیشنهاد کردند گفت و گوهایی در مورد بعضی مسائل مربوط به توسعه علم و فناوری در ایران معاصر داشته باشیم.
این گفت و گوها طی چندین جلسه بحث حول و حوش علم و فلسفه، فلسفه علم، علم و دین، تکنولوژی، جهانی شدن و وضعیت کنونی علم در کشور صورت گرفت و اکنون به صورت این مجموعه درآمده است.
این کتاب دارا ی هفت فصل که عبارتند از:
فصل اول: علم و فلسفه
فصل دوم: فلسفه علم
فصل سوم: علم و دین
فصل چهارم: علم دینی
فصل پنجم: تکنولوژی و فلسفه تکنولوژی
فصل ششم: وضعیت کنونی علم در کشور
فصل هفتم: جهانی شدن

 science-philosophy-religion

7 – خداباوری و دانشمندان معاصر غربی: چالش ها و تبیین ها1395

در بخشی از کتاب از زبان اینشتین آمده است:

اینشتین می گفت: ما در وضعیت یک طفل خردسال هستیم که وارد یک کتابخانه بزرگ می شود که تمامی دیوارهای آن از زمین تا سقف با کتاب هایی که به زبان های مختلف نوشته شده اند، ‌ پوشیده است. کودک می داند که باید کسانی آن کتاب ها را نوشته باشند، ‌ اما نمی داند که چه کسانی یا چگونه آن ها را نوشته اند، و نیز زبان هایی را که در نوشتن آن کتاب ها به کار رفته اند نمی فهمد. کودک یک طرح مشخص در ترتیب کتاب ها می بیند، یک نظم اسرار آمیز، که آن را درک نمی کند، ولی به طور مبهم حدس می زند. این به نظر من وضعیت عقل انسانی به خداست.

«خداباوری و دانشمندان معاصر غربی»  از سه فصل، به شرح زیر تشکیل شده است.

فصل اول: خداباوری از منظر دانشمندان معاصر غربی

فصل دوم: علم جدید و بعضی چالش ها در برابر ادیان توحیدی

فصل سوم: اسلوب جدید برهان نظم

دکتر گلشنی در بخشی از پیشگفتار کتاب، و در  تبیین فصول مختلف این کتاب چنین می نویسد:

در این رساله ما سه مطلب زیر را در سه فصل مطرح کرده ‌ایم:

۱. در فصل اول به نظرات مختلف درباره رابطه علم و دین در جهان غرب و نگرش عالمان معاصر غربی به خداباوری پرداخته ‌ایم. این فصل قبلاً به‌ نحو خلاصه ‌تر در کتاب  فیزیک ‌دانان غربی و مسئله خداباوری، آمده و در اینجا توسعه داده شده است.

۲. در فصل دوم، شبهات مطرح‌ شده از طرف ملحدان و عالمان دین‌ ستیز را مطرح کرده و عمدتاً پاسخ‌ های داده‌ شده به آنها در غرب را مطرح کرده‌ ایم. بخشی از این فصل قبلاً به ‌نحو مختصرتر در مقاله ((استاد مطهری و نقش بنیادی فلسفه در ربط علم به دین)) چاپ شده بود و اکنون بسط داده شده و موضوعات جدیدی در آن مطرح شده است.

۳. در فصل سوم، اسلوب جدید برهان نظم بر وجود خداوند را که در چند دهه اخیر مطرح شده، آورده ‌ایم و شبهات مخالفان ادیان الهی درخصوص این استدلال و راه‌ های گریز آنها از آن را مطرح کرده و پاسخ عالمان و فیلسوفان خداباور غربی به این شبهات را ذکر کرده ‌ایم.

متأسفانه در دو دهه اخیر شبهات چند نفر از عالمان غربی در مورد اعتقاد به خالق جهان به ‌شدت در میهن اسلامی ما مطرح شده است و این درحالی است که حتی پاسخ‌ هایی که در خود غرب به این شبهات داده شده نیز ترجمه نشده است.

 

8 – توسعۀ پایدار در پرتو جهان بینی اسلامی1395

در بخشی از کتاب

در بعد عملی، علم و فناوری قدرت زیادی به ما در استفاده از منابع طبیعت داده است و منافع بسیاری برای بشر ببار آورده است. امّا علم و فناوری در جهت نابودی انسانها و تخریب محیط زیست نیز بکار رفته است و متاسفانه محافل علمی عکس العمل کافی در این مورد نداشته اند؛ گرچه بعضی از بزرگان علم و فلسفه در جهان به این وضعیت اعتراض داشته اند و در مورد آن هشدار داده اند.
بعد از جنگ جهانی اول برتراند راسل در کتابی هشدار داد که او می ترسد علم قدرت گروههای غالب را بالا ببرد، به عوض آنکه انسانها را شاد سازد. او حتی احساس خطر کرد که علم زمینه نابودی تمدّن را فراهم سازد.

 

ب ـ ترجمه‌ها


1- 
دیوید هالیدی و رابرت رزنیک، فیزیک، ترجمه با همکاری آقای ناصر مقبلی، ج 1، (تهران: مرکز نشر دانشگاهی، 1363)؛ چاپ دوازدهم (چاپ سوم نشر اشاره): 1379؛ (برنده جایزه کتاب سال 1364)


2- 
هانس اوهانیان، درآمدی بر فیزیک امروز، ترجمه با همکاری آقای ناصر مقبلی، (تهران: انتشارات خوارزمی، 1378)

نظرات ( 1 )

  1. محمد نادری

    با عرض سلام و خسته نباشید خدمت استاد گلشنی
    علاقمند به مطالعه کتاب های شما در زمینه فلسفه و علم.
    به چه صورت و از کدام انتشارات می تونم کتابهای شما را تهیه کنم؟ لطفا راهنمایی بفرمایید.
    ——
    این صفحه را مشاهده بفرمایید
    http://mgolshani.ir/fa/%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%A7%D9%8A-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D9%8A/

نظر خود را بیان کنید

لطفا موارد الزامی رو پر نمایید.ایمیل شما منتشر نخواهد شد. *

کتاب ها

کتاب ها

الف ـ تأليفات 1- قرآن و علوم طبيعت، (تهران: انتشارات اميركبير، 1364)؛ چاپ سوم: نشر مطهر، 1380 مساله جایگاه علوم طبیعت(علوم فیزیکی و زیستی)در قرآن همواره مورد بحث ...
web hit counter